Uppskera lyfjabyggs eyšilögš

ORF Lķftękni hf. hefur sķšustu įr undirbśiš višamikla ręktun į erfšabreyttu lyfjabyggi utandyra, ķ óvarinni nįttśrunni. Żmsir ašilar hafa sett sig upp į móti ręktuninni, žótt umręšan hafi veriš af skornum skammti, fjölmišlar hafi hvergi nęrri stašiš sig ķ upplżsingamišlun į žessu sviši frekar en öšrum og trślega hafi ekki nema lķtill hluti žjóšarinnar fengiš tękifęri til žess aš įtta sig į žvķ hvaš umręšan raunverulega snżst um.

Erfšafręšin, sem erfšatęknin óhjįkvęmilega byggir į, er afar ung og óžroskuš fręšigrein. Henni hefur fleytt įfram sķšustu įr, en višfangiš er svo grķšarlega stórt og višamikiš (į žeim mķkró-skala sem žaš er) aš žaš sem er vitaš er ekki nema agnarlķtiš brot af žeirri žekkingu sem enn bķšur uppgötvunar.

Til dęmis žess, var žangaš til į allra sķšustu įrum stór hluti genamengis mannsins flokkašur af erfšafręšingum sem junk-DNA, eša rusl-DNA į ķslensku, og ekki talinn žjóna nokkrum tilgangi eša hafa nein įhrif į uppbyggingu lķfverunnar. Žannig voru 95-97% allra gena mannsins talin vera rusl, en į undanförnum įrum hafa rannsóknir leitt ķ ljós aš lķklega hafi allt DNA, eša a.m.k. langsamlega stęrstur hluti žess, įhrif af einhverju tagi žótt žaš feli ekki ķ sér beinar fyrirskipanir um uppbyggingu próteina. Hvers konar įhrif rusliš hefur er enn ekki žekkt nema aš litlum hluta, en vitaš er aš žau geta t.a.m. falist ķ virkjun eša letjun annarra gena og žannig virkaš sem kveikirofar, og jafnvel verkstjórar yfir próteinaframleišslunni og ž.a.l. uppbyggingu lķfverunnar!

Rannsóknir ORF į mögulegum įhrifum erfšabreyttu lyfjaplantnanna į nįttśru, menn og dżr, hafa veriš verulega takmarkašar aš öllu leiti og engar rannsóknir hafa fariš fram af hlutlausum ašilum, en RALA og Landbśnašarhįskólinn eiga hlut ķ fyrirtękinu og raunar bróšurpart ķ heišrinum af stofnun žess. HĶ hefur enn ekki komiš aš rannsóknum fyrir žį (opinberlega a.m.k.), en héšan af gętu rannsóknir žeirra ekki einu sinni talist hlutlausar, žvķ ķ vor var undirritašur samstarfssamningur milli HĶ og ORF m.a. um samnżtingu vinnuafls, rannsóknarašstöšu og tękja, sem og ašstoš HĶ viš markašsetningu (sölu) lķftęknipróteina ORF.

Reynsla annarra landa įsamt hinum żmsu rannsóknum hafa hinsvegar leitt ķ ljós aš įhrif erfšabreytinga geta oft veriš illfyrirsjįanleg, og afleišingar žeirra verulega alvarlegar. Lįgmarkskrafa įšur en erfšabreyttum lķfverum (ekki sķšur žeim sem framleiša mannaprótein og -hormón ķ fręjum og öšrum hlutum sķnum) er sleppt ķ ķslenska nįttśru hlżtur žvķ aš vera sś aš įšur fari fram rannsóknir į öllum hugsanlegum įhrifum hennar, framkvęmdar ķ lokušu og verndušu rżmi, af óhįšum ašilum. Reyndar uppfylla oršiš fęstir sérfróšir innlendir rannsakendur kröfur um hlutleysi, en žaš voru ORF sjįlfir sem komu žvķ svo fyrir, og žess vegna žeirra vandamįl aš leysa śr, žvķ žótt sameiginlegir hagsmunir eša samstarf žżši ekki naušsynlega spillingu žį į slķkt a.m.k. ekkert sameiginlegt meš hlutleysi, sem er žó ekkert nema ešlileg lįgmarkskrafa.

Eitt af skilyršum ręktunarinnar sem Umhverfisstofnun setti ORF var ķtarlegt og virkt eftirlit meš ręktuninni, en žaš sem eyšilegging akursins hefur nś komiš upp um er augljós skortur į umręddu eftirliti. Ég veit ekki hversu mikil eša góš įhrif eyšilegging einnar uppskeru mun hafa, en ég vona innilega aš žaš muni opna umręšuna į nż og vekja fleiri til umhugsunar. Hvaš sem veršur er lķklega a.m.k. hęgt aš treysta žvķ aš žetta muni hafa žau įhrif aš eftirliti verši héšan af sinnt betur en śtlit er fyrir aš hafi veriš gert fram aš žessu.

 

Fyrri blogg um ORF og ręktun lyfjabyggsins mį finna į blogginu mķnu hér og hér, en žar er einnig aš finna żmsa linka į sķšur meš frekari upplżsingum um efniš og önnur tengd mįlefni.


mbl.is Skemmdarverk unnin į tilraunareit ķ Gunnarsholti
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla

Athugasemdir

1 identicon

Lyfjabyggs segiršu ... var žaš žį gert af skķtahippum? :)

Eyjólfur (IP-tala skrįš) 20.8.2009 kl. 10:55

2 Smįmynd: jórunn

Eyjólfur, lyfjabygg er samsett nafnorš, śr tveimur no. sem eiga bęši viš plöntuna sem um ręšir. Plantan er bygg ķ žessu tilfelli, og hśn framleišir lyf ķ fręjum og fleiri hlutum sķnum - til žess er henni erfšabreytt. Žess fyrir utan falla žessar byggplöntur undir flokk sem į ensku er kallašur ķ daglegu tali pharmaceutical plants, žar sem pharmaceutical merkir lyfjaframleišslu. Ef viš myndum yfirfęra žaš į ķslensku gęti žaš veriš lyfjaframleišsluplöntur eša lyfjaframleišandi plöntur. Hvort um sig er mjög lżsandi fyrir plöntuna, en afar óžjįlt, og ešlileg stytting finnst mér vera, įn žess aš merking sé verulega skert, lyfjaplöntur. Ķ žessu tilviki er plantan bygg og žaš eykur žvķ ašeins nįkvęmni žegar žaš er sett inn fyrir -planta.

Skķtahippar er samsett orš sem hefur mjög takmarkaša lżsingu umfram bara hippar, žótt žaš geti mögulega lżst vanžóknun žinni į annaš hvort hippum almennt, eša žeim hippum sem umręšir. Ķ žessu tilviki veistu žó ekki hvort žeir sem eyšilögšu akurinn séu yfirhöfuš hippar (nema žś vitir meira en viš hin - ef svo er, endilega deildu meš okkur:), svo žaš sem žś gętir ķ besta falli veriš aš segja er žaš aš žś flokkir žį sem gera svona sem hippa, og žaš skķtlega. Hvernig sem merkingin er skilin lżsir oršiš samt ekki žvķ sem umręšir, heldur ašeins žinni afstöšu til žess.

Ef ég hef skiliš žig rétt, žį spyršu hvort žaš žaš aš bęta lyfja- framan viš bygg sé eins, aš einhverju leiti, og aš bęta skķta- framan viš hippa, en ég get ekki betur séš en aš svariš sé ķ öllum tilfellum nei... 

jórunn, 20.8.2009 kl. 15:52

3 Smįmynd: jórunn

Jón Frķmann, ég er forvitin aš vita, hvaš finnst žér undarlegt viš greinina?

Prófessorinn ķ myndbandinu sem žś bendir į er annars afar faglegur, veltir upp žeim spennandi möguleikum sem erfšabreytingar geta fališ ķ sér, en bendir einmitt um leiš į hęttuna sem getur stafaš af žeim ef ekki er fariš aš öllu meš gįt. Reyndar fer hann žó hér um bil ekkert inn į tęknina sjįlfa eša takmarkanir hennar sem eru verulegar, enn sem komiš er a.m.k. og śtlit er fyrir aš verši įfram um ókomin įr.

Įstęšan fyrir žvķ aš ég segi žaš er m.a. sś aš vitaš er aš mismunandi gen virka saman į ólķkan hįtt. Hvernig žau verka hvort į annaš er aftur į móti lķtiš sem ekkert vitaš um og į mišaš viš žann ógurlega fjölda mögulegra vensla mismunandi gena er verkefniš nįnast ótęmandi. Mögulegar samsetningar eru nefnilega fleiri en öll atóm alheimsins (eša sį fjöldi atóma sem įętlaš hefur veriš aš alheimurinn bśi yfir). - En hvernig geta žį erfšatęknimenn veriš vissir um aš lķfveran verši nįkvęmlega eins og žeir hafa įętlaš, gęti einhver spurt. Svariš er aš žeir geta žaš ekki. Žegar utanaškomandi geni er splęst inn ķ lķfveru er ašeins hęgt aš įętla hver įhrif žess verša į nżja hżsilinn og hvernig žaš mun breyta lķfverunni. Žannig eru engar erfšabreytingar raunverulega öruggar, og verša žaš ekki um sinn. Fyrir žvķ eru svo sem fleiri įstęšur, en flóknari til śtskżringar, svo ég lęt žessa nęgja ķ bili.

Aš lokum bendi ég žér į žetta blogg hér, sem sżnir fram į aš eftirliti meš ręktun ORF var greinilega verulega įbótavant.

jórunn, 21.8.2009 kl. 02:41

4 Smįmynd: Arnar Pįlsson

Jórunn

Žvķ mišur vantar gögn til aš styšja margar stašhęfingar žķnar, sś alvarlegasta er

"Reynsla annarra landa įsamt hinum żmsu rannsóknum hafa hinsvegar leitt ķ ljós aš įhrif erfšabreytinga geta oft veriš illfyrirsjįanleg, og afleišingar žeirra verulega alvarlegar."
Žeir sem vilja ķtarlegri śtskżringar er rįšlegt aš fylgja tenglunum hans Jóns Frķmans.

Arnar Pįlsson, 21.8.2009 kl. 11:30

5 Smįmynd: jórunn

Arnar, ég bendi į gömul blogg žar sem mį finna einhverja linka (ath lķka ķ athugasemdum viš žau), fyrir utan žaš aš žetta er blogg, ekki lokaritgerš ķ erfšafręši. Allar stašhęfingar mķnar eru žrįtt fyrir žaš byggšar į hinum żmsu gögnum, og ekkert sem ég hef sagt um žetta er śr lausu lofti gripiš. Ef žig langar aš fręšast ķ gegnum umręšu žį er ég alveg til ķ aš finna til fleiri višeigandi linka fyrir žig, en žar sem žś ert ķ raun aš leggja fram neitun į minni stašhęfingu į ég nįkvęmlega sömu kröfu į žig, nema öfuga: Sżndu mér og öšrum gögn um žaš "aš įhrif erfšabreytinga geti ekki veriš illfyrirsjįanleg, eša afleišingar žeirra verulega alvarlegar"

 Hér er t.d. linkur sem afsannar žķna stašhęfingu margfalt

Jón Frķmann, ķ fyrsta lagi tala ég nįnast ekkert um ķ žessari fęrslu hvaš ORF er aš gera, svo žaš stenst ekki aš bloggiš sé "full[t] af rangfęrslum um [...] žaš sem ORF er aš gera" Žess fyrir utan eru 100 įr ekki langur lķfsaldur fyrir fręšigrein, og reyndar var žaš ekki fyrr en um mišja sķšustu öld aš James Watson og Francis Crick settu fram tilgįtu um rétta uppbyggingu DNA. Og jś, möguleg vensl mismunandi gena eru vķst hér um bil óteljandi. Įttašu žig į žvķ aš žótt žś bętir ašeins einu geni viš, žį er fjöldinn allur af genum fyrir ķ frumum lķfverunnar, sem geta verkaš mismunandi į žetta eina gen, og žaš verkaš ólķkt į žau sem eru fyrir. Vegna žessa hafa erfšafręšingar į tķšum tališ sig fullvissa um aš vera aš ferja einhvern įkvešinn eiginleika inn ķ uppskrift lķfverunnar, en fengiš fram einhvern allt annan, fleiri, eša jafnvel engan. Žetta hefur lķka gerst žegar vķsindamennirnir hafa ekki gert rįš fyrir žvķ aš eitt gen getur stašiš fyrir fleiri en einn eiginleika.

Til žess aš sjį til žess aš geniš sem splęst er inn ķ DNA kóša lķfveru verši virkt ķ henni, er ķ dag almennt settur meš kveikjari. Žaš er samt enn ekki hęgt aš rįša žvķ hvar nżja geniš įsamt kveikjaranum tekur sér stöšu. Kveikjarinn getur žó einnig virkaš į žau gen sem honum standa nęst žegar hann hefur tekiš sér stöšu, en engin rįš eru til žess aš įkvarša hvaša gen žaš verša, og ž.a.l. hvaša genum kviknar į. Žaš getur žó valdiš skelfilegum afleišingum aš virkja röng gen.

Ég hef ekki tķma nśna til žess aš finna linka fyrir hverri setningu sem ég hripa hér nišur, og margt er komiš śr bókum og/eša fyrirlestrum erfšafręšinga bęši hérlendis en ašallega erlendis. Svo viš höldum žó įfram aš męla meš gögnum um ólķk sjónarmiš ķ žessum efnum vil ég męla sérstaklega meš bókinni "Seeds of Deception" eftir Jeffrey M. Smith (hęgt aš lesa um hana hér)
 

jórunn, 21.8.2009 kl. 17:02

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband