FŠrsluflokkur: Stjˇrnmßl og samfÚlag

Uppskera lyfjabyggs ey­il÷g­

ORF LÝftŠkni hf. hefur sÝ­ustu ßr undirb˙i­ vi­amikla rŠktun ß erf­abreyttu lyfjabyggi utandyra, Ý ˇvarinni nßtt˙runni. Ţmsir a­ilar hafa sett sig upp ß mˇti rŠktuninni, ■ˇtt umrŠ­an hafi veri­ af skornum skammti, fj÷lmi­lar hafi hvergi nŠrri sta­i­ sig Ý upplřsingami­lun ß ■essu svi­i frekar en ÷­rum og tr˙lega hafi ekki nema lÝtill hluti ■jˇ­arinnar fengi­ tŠkifŠri til ■ess a­ ßtta sig ß ■vÝ hva­ umrŠ­an raunverulega snřst um.

Erf­afrŠ­in, sem erf­atŠknin ˇhjßkvŠmilega byggir ß, er afar ung og ˇ■rosku­ frŠ­igrein. Henni hefur fleytt ßfram sÝ­ustu ßr, en vi­fangi­ er svo grÝ­arlega stˇrt og vi­amiki­ (ß ■eim mÝkrˇ-skala sem ■a­ er) a­ ■a­ sem er vita­ er ekki nema agnarlÝti­ brot af ■eirri ■ekkingu sem enn bÝ­ur uppg÷tvunar.

Til dŠmis ■ess, var ■anga­ til ß allra sÝ­ustu ßrum stˇr hluti genamengis mannsins flokka­ur af erf­afrŠ­ingum sem junk-DNA, e­a rusl-DNA ß Ýslensku, og ekki talinn ■jˇna nokkrum tilgangi e­a hafa nein ßhrif ß uppbyggingu lÝfverunnar. Ůannig voru 95-97% allra gena mannsins talin vera rusl, en ß undanf÷rnum ßrum hafa rannsˇknir leitt Ý ljˇs a­ lÝklega hafi allt DNA, e­a a.m.k. langsamlega stŠrstur hluti ■ess, ßhrif af einhverju tagi ■ˇtt ■a­ feli ekki Ý sÚr beinar fyrirskipanir um uppbyggingu prˇteina. Hvers konar ßhrif rusli­ hefur er enn ekki ■ekkt nema a­ litlum hluta, en vita­ er a­ ■au geta t.a.m. falist Ý virkjun e­a letjun annarra gena og ■annig virka­ sem kveikirofar, og jafnvel verkstjˇrar yfir prˇteinaframlei­slunni og ■.a.l. uppbyggingu lÝfverunnar!

Rannsˇknir ORF ß m÷gulegum ßhrifum erf­abreyttu lyfjaplantnanna ß nßtt˙ru, menn og dřr, hafa veri­ verulega takmarka­ar a­ ÷llu leiti og engar rannsˇknir hafa fari­ fram af hlutlausum a­ilum, en RALA og Landb˙na­arhßskˇlinn eiga hlut Ý fyrirtŠkinu og raunar brˇ­urpart Ý hei­rinum af stofnun ■ess. H═ hefur enn ekki komi­ a­ rannsˇknum fyrir ■ß (opinberlega a.m.k.), en hÚ­an af gŠtu rannsˇknir ■eirra ekki einu sinni talist hlutlausar, ■vÝ Ý vor var undirrita­ur samstarfssamningur milli H═ og ORF m.a. um samnřtingu vinnuafls, rannsˇknara­st÷­u og tŠkja, sem og a­sto­ H═ vi­ marka­setningu (s÷lu) lÝftŠkniprˇteina ORF.

Reynsla annarra landa ßsamt hinum řmsu rannsˇknum hafa hinsvegar leitt Ý ljˇs a­ ßhrif erf­abreytinga geta oft veri­ illfyrirsjßanleg, og aflei­ingar ■eirra verulega alvarlegar. Lßgmarkskrafa ß­ur en erf­abreyttum lÝfverum (ekki sÝ­ur ■eim sem framlei­a mannaprˇtein og -hormˇn Ý frŠjum og ÷­rum hlutum sÝnum) er sleppt Ý Ýslenska nßtt˙ru hlřtur ■vÝ a­ vera s˙ a­ ß­ur fari fram rannsˇknir ß ÷llum hugsanlegum ßhrifum hennar, framkvŠmdar Ý loku­u og verndu­u rřmi, af ˇhß­um a­ilum. Reyndar uppfylla or­i­ fŠstir sÚrfrˇ­ir innlendir rannsakendur kr÷fur um hlutleysi, en ■a­ voru ORF sjßlfir sem komu ■vÝ svo fyrir, og ■ess vegna ■eirra vandamßl a­ leysa ˙r, ■vÝ ■ˇtt sameiginlegir hagsmunir e­a samstarf ■ř­i ekki nau­synlega spillingu ■ß ß slÝkt a.m.k. ekkert sameiginlegt me­ hlutleysi, sem er ■ˇ ekkert nema e­lileg lßgmarkskrafa.

Eitt af skilyr­um rŠktunarinnar sem Umhverfisstofnun setti ORF var Ýtarlegt og virkt eftirlit me­ rŠktuninni, en ■a­ sem ey­ilegging akursins hefur n˙ komi­ upp um er augljˇs skortur ß umrŠddu eftirliti. ╔g veit ekki hversu mikil e­a gˇ­ ßhrif ey­ilegging einnar uppskeru mun hafa, en Úg vona innilega a­ ■a­ muni opna umrŠ­una ß nř og vekja fleiri til umhugsunar. Hva­ sem ver­ur er lÝklega a.m.k. hŠgt a­ treysta ■vÝ a­ ■etta muni hafa ■au ßhrif a­ eftirliti ver­i hÚ­an af sinnt betur en ˙tlit er fyrir a­ hafi veri­ gert fram a­ ■essu.

á

Fyrri blogg um ORF og rŠktun lyfjabyggsins mß finna ß blogginu mÝnu hÚr og hÚr, en ■ar er einnig a­ finna řmsa linka ß sÝ­ur me­ frekari upplřsingum um efni­ og ÷nnur tengd mßlefni.


mbl.is Skemmdarverk unnin ß tilraunareit Ý Gunnarsholti
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

L÷greglan kemur upp um sig

Ůetta lřsir bara vi­horfi l÷greglunnar til Saving Iceland, umhverfisverndarsinna og annarra mˇtmŠlenda. Vir­ingarleysi­ er algj÷rt: ßs÷ku­ um ofstŠki og ofbeldi gegn ■eim, me­ myndband til stu­nings ßsakananna, kve­ur l÷greglan ■ß ekki svara ver­a!

Af hverju Štti ma­ur a­ efast um a­ ■eir beri nˇgu litla vir­ingu fyrir mˇtmŠlendum til ■ess a­ berja ■ß til hlř­ni ef ■eim sřnist?

á

Sjß lÝka tengda fŠrslu hÚr - Af m÷nnum og englum

á


mbl.is ┴sakanir Saving Iceland ekki svara ver­ar
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Af m÷nnum og englum

Stˇrundarlegt ■ykir mÚr ■egar fˇlk er tilb˙i­ til ■ess a­ verja l÷gregluna og framg÷ngu hennar sama hva­ ß gengur. Ůetta sßst nßtt˙rlega best Ý vetur ■egar allskonar fˇlk ß ÷llum aldri, ˙r langflestum stÚttum og ■jˇ­fÚlagshˇpum var­ fyrir bar­inu ß l÷greglunni, oft fyrir ■a­ eitt a­ mŠta til ■ess a­ tjß sko­anir sÝnar me­ nŠrveru sinni einni saman. MˇtmŠlendur voru samt sem ß­ur ßfram settir undir einn hatt af verndurum og velunnurum l÷greglunnar og valdsins, sem ˇnytjungar, skrÝll e­a ■ess vegna glŠpamenn. Jafnvel amma me­ lŠknagrß­u sem saka­i l÷gregluna um ˇ■arflega harkalega framg÷ngu gagnvart sÚr var af řmsum k÷llu­ hinum ˇtr˙legustu n÷fnum.

Margir ■eirra sem verja l÷gregluna me­ kjafti og klˇm fyrir hvers konar ßs÷kunum e­a gagnrřni vir­ast gera ■a­ af fullkominni sannfŠringu og nŠstum barnslegri einlŠgni, jafnvel eftir a­ s÷nnunarg÷gn hafa komi­ fram sem sřna fram ß ˇrÚttmŠti a­ger­anna. SannfŠringu sem er eins og grafin Ý stein og ekkert vir­ist geta hnekkt.

Hva­ veldur?

Au­vita­ geta menn Ý l÷greglunni rÚtt eins og a­rir menn misst stjˇrn ß skapi sÝnu og dˇmsgreind ■eirra getur skeika­. LÝti­ sem ekkert er heldur til a­ varna ■vÝ a­ ■eir sem sŠkjast eftir vandrŠ­um e­a v÷ldum sŠki um ß r÷ngum forsendum og fßi inng÷ngu Ý l÷gregluna. Innt÷kuprˇf fela ekki Ý sÚr persˇnuleikaprˇf af neinu tagi og menn me­ persˇnuleikabresti og si­blindingjar eiga jafn mikla m÷guleika ß a­ komast inn og hver annar. ═ ljˇsi ■ess, hvernig er hŠgt a­ Ýmynda sÚr a­ l÷greglan og allir menn innan hennar hafi alltaf ß ÷llum stundum rÚtt fyrir sÚr?

Hluti ■ess fˇlks sem er ßvallt rei­ub˙i­ til ■ess a­ verja st÷rf l÷greglunnar vi­urkennir ■ˇ ß tÝ­um a­ gengi­ hafi veri­ of langt, en notar ofantali­ sem afsakanir fyrir atbur­unum - Finnst ekkert ˇe­lilegt vi­ ■a­ a­ l÷greglumenn missi stjˇrn ß skapi sÝnu, e­a geri mist÷k. En krafan til ■eirrar stofnunnar sem hefur einkaleyfi ß lÝkamlegu ofbeldi og lÝkamlegri frelsissker­ingu manna hlřtur a­ vera a­ lßgmarki s˙ a­ skapi starfsmanna hennar skuli haldi­ Ý skefjum og a­ mist÷k ver­i litin alvarlegum augum. RÚtt eins og bankastjˇrar ver­a a­ geta haldi­ grŠ­gi sinni Ý skefjum, ver­a l÷greglu■jˇnar a­ geta stjˇrna­ skapi sÝnu, lÝka Ý erfi­um e­a freistandi a­stŠ­um.

Ëdau­leg tr˙in ß l÷gguna vir­ist mÚr stafa af einhvers konar hrŠ­slu. HrŠ­slu vi­ sannleikann um grßan skala hversdagsins. HrŠ­slu vi­ a­ ■essir englar sem hafa sta­i­ v÷r­ um lÝf okkar og limi frß ■vÝ ■eir kenndu okkur umfer­arreglurnar og veittu okkur ÷ryggi Ý formi endurskinsmerkja, falli ofan af skřjunum og ni­ur ß j÷r­ina. EinkennisklŠddu verndararnir ver­a a­ m÷nnum, skeikulum og syndugum, klŠddum Ý einstaklega hallŠrisleg svarblß f÷t me­ ˇ■arflega m÷rgum v÷sum. Eftir dau­a Gu­s er n˙ loks sÝ­asta hßlmstrßi­ fari­ og ■˙ situr eftir nakinn, einn og ˇstuddur.

Ůa­ mß vera a­ ßstŠ­urnar sÚu a­rar, og jafnvel mismunandi eftir einstaklingum (■a­ er nßtt˙rulega augljˇst Ý tilfelli ■eirra sem eiga sÚr einhvern nßkominn innan l÷ggunnar, hverjum finnst sinn fugl fagur), en Ý ■a­ heila finnst mÚr hrŠ­sla vera eina r÷krÚtta skřring ■essarar gÝfurlegu og algengu sjßlfsblekkingar.

á


mbl.is Saving Iceland: Rˇgbur­ur l÷greglu og lygar fj÷lmi­la
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

L÷gregla „var­“ a­ beita kylfum

äŮegar hŠst stˇ­ Ý kv÷ld var­ l÷gregla a­ beita kylfum... ô

BurtsÚ­ frß ■vÝ hva­ nßkvŠmlega ßtti sÚr sta­, hver er bla­ama­ur a­ dŠma um ■a­ hvort l÷gregla hafi or­i­ a­ beita kylfum? Or­alagi­ felur Ý sÚr dˇm sem bla­ama­ur er a­ ÷llum lÝkindum ˇfŠr um a­ kve­a upp, og ef allt vŠri me­ felldu og hlutleysi fj÷lmi­la vŠri eitthva­ Ý ßtt vi­ ■a­ sem ■eir vilja vera lßta, ■ß myndi hvorki bla­ama­ur leyfa sÚr slÝkt or­alag, nÚ ritstjˇri lßta ■a­ vi­gangast.

Hlutleysi Ý Ýslenskum fj÷lmi­lum ■ř­ir nefnilega 'afsta­a me­ valdinu, ■anga­ til l÷ngu eftir a­ anna­ kemur Ý ljˇs og ■vÝ ver­ur hreinlega ekki neita­ lengur'.


mbl.is MˇtmŠlendur handteknir
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

┌tbrei­sla mbl ß rasÝskum ßrˇ­ri UTL

┌tlendingastofnun hefur lengi notast vi­ řmsa taktÝk Ý ßrˇ­ri sÝnum, auk ■ess a­ brjˇta gegn landsl÷gum og l÷gbundnum al■jˇ­al÷gum og -samningum Ý sÝfellu. Fj÷lm÷rg eru dŠmi ■ess a­ yfirmenn UTL hafi komi­ fram Ý fj÷lmi­lum og dreift hrˇ­ri um einstaka flˇttamenn e­a flˇttamenn sem heild og minnihlutahˇp, t.d. Ý formi ■ess a­ deila me­ landanum ■eim upplřsingum a­ falsa­ir pappÝrar hafi veri­ nota­ir til flˇttans. Reglan er, en ekki undantekningin, a­ ■eir gefi Ý skyn a­ notkun falsa­ra pappÝra geri flˇttamenn a­ glŠpam÷nnum, og gefa ■vÝ svo undir fˇtinn a­ ■ar muni ekki vi­ sitja - einu sinni glŠpama­ur, ßvallt glŠpama­ur.

Eins fßrßnlegt mÚr ■ykir a­ ■urfa a­ taka ■etta fram, ■ß vil Úg benda m÷nnum ß a­ flˇttamenn eru a­ flřja eitthva­, einhverja hŠttu og oftar en ekki lÝfshŠttu. Ůeir geta ■urft a­ fela hverjir ■eir eru ß me­an ■eir leita sÚr ÷ruggs skjˇls, og m÷gulegt er a­ ■eir geti ekki e­a ■ori ekki, vegna hŠttunnar, a­ fer­ast undir eigin nafni. ═ ofanßlag er vÝ­a utan hins vestrŠna heims verulega tÝmafrekt og virkilega erfitt Ý besta falli, en jafnvel hreinlega ˇm÷gulegt, a­ komast yfir l÷gleg og al■jˇ­lega gild fer­askÝrteini ß fri­artÝmum fyrir hinn almenna borgara e­a ■egn. A­ Ýmynda sÚr a­ al■jˇ­lega gild fer­askÝteini sÚ m÷guleiki fyrir alla ß ÷llum tÝmum, jafnvel menn ß flˇtta og ß strÝ­stÝmum, er firra.

Fyrir gildar og gˇ­ar ßstŠ­ur, t.d. ■Šr a­ ofan, er til verndar flˇttam÷nnum Ý flˇttamannavi­auka MannrÚttindasßttmßla Evrˇpu (sem bundinn er Ý landsl÷g) kve­i­ ß um a­ ˇl÷glega komu til lands megi ekki nota gegn flˇttamanni sem sŠkir um hŠli Ý landinu. Dyflinnarregluger­in tekur Ý sama streng og tekur fyrir a­ rÝki geti nota­ ■a­ gegn flˇttamanni notist hann vi­ ˇl÷glega e­a falsa­a pappÝra ß flˇttanum. ┌tlendingastofnun hins vegar ßkve­ur a­ lÝta ß alla ■ß flˇttamenn sem notast vi­ ■essi tŠki, ˇl÷glega e­a falsa­a pappÝra, sem glŠpamenn - allir sekir ■ar til sakleysi ■eirra er sanna­! Til ■ess a­ dreifa ■essum rasÝsku, fordˇmafullu og r÷ngu vi­horfum til almennings brjˇta ■eir ■ˇ sjßlfir l÷g, t.d. um tr˙na­ vi­ skjˇlstŠ­inga sÝna, auk ■ess a­ brjˇta gegn mannrÚttindum ■eirra.

Vi­ ■vÝ er ■ˇ a­ b˙ast af UTL, sem annars var sett ß fˇt og stjˇrna­ af manni lŠr­um Ý Ůřskalandi seinni heimstyrjaldar - manni menntu­um af nasistum. En a­ fj÷lmi­lar skuli ekki a­eins breg­ast hlutverki sÝnu og mi­la Ý engu til okkar upplřsingum um l÷gbrot og glŠpi UTL, heldur starfi sem sendibo­ar ßrˇ­urs ■essarar ˇforsk÷mmu­u stofnunnar, vekur ugg og vi­bjˇ­ og er me­ ÷llu ˇlÝ­andi.

-----

P.S. Fj÷lmi­lar landsins hafa lengi veigra­ sÚr vi­ gagnrřnum spurningum ■egar valdi­ ß Ý hlut og fela sig ß bak vi­ eitthva­ sem ■eir kalla hlutleysi, en ■vÝ ber ekki a­ rugla saman vi­ hugtaki­ hlutleysi eins og ■a­ er nota­ er Ý almennu tali. Hlutleysi fj÷lmi­la felst oftar en ekki Ý ■vÝ a­ hafa ˇspurt eftir upplřsingar frß PR fulltr˙um ■eirrar valdastofnunnar e­a fyrirtŠkis sem ß Ý hlut, ■ˇ ß stundum fßi einhver mßlinu vi­komandi e­a frŠ­ima­ur a­ spreyta sig ß ■vÝ a­ hrekja ■a­ sem ■egar hefur veri­ haft fyrir satt. Hlutleysi fj÷lmi­la merkir ■annig Ý raun hlutlŠgni, e­a eindregin afsta­a me­ ■eim valdamesta sem ß Ý hlut.

á


mbl.is Me­ stoli­ vegabrÚf
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Ír■reyttir vegna yfirvinnu

Ok, amm... finndu fimm villur:

L÷greglumenn sem enn halda vinnu eru ÷r■reyttir vegna of mikillar vinnu. Gˇ­um slatta af fˇlki sem vill starfa sem l÷greglumenn og hafa reynslu af ■vÝ hefur veri­ sagt upp st÷rfum vegna fjßrskorts. Yfirvinnustundir kosta hver um sig meira en almennar vinnustundir og ■vÝ er hŠgt a­ fß fleiri vinnustundir me­ ■vÝ a­ lßgmarka yfirvinnu. Ergo, fleira fˇlk gŠti unni­ meiri vinnu betur ßn aukinna ˙tgjalda og enginn ■yrfti a­ ÷rmagnast.

Hver stjˇrnar ■essari stofnun? Er ■a­ ekki ß hans/hennar ßbyrg­ a­ hafa reki­ allt ■etta fˇlk og ■urfa n˙na a­ nÝ­ast ß starfsfˇlki sÝnu auk ■ess a­ borga ˇ■arflega hßtt gjald fyrir ˇ■arflega skerta ■jˇnustu?

Hvernig vŠri a­ spara fjßrmagn me­ ■vÝ a­ lßta ■ann sem ber ßbyrg­ ß ■essari sÚrlega heimskulegu ßkv÷r­un fj˙ka - og vona a­ hann/h˙n sÚ sama manneskjan og hefur sÚ­ um forgangsr÷­un verkefna hjß l÷greglunni undanfarin ßr!

á


mbl.is L÷greglumenn ÷r■reyttir
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Rau­ skilabo­

╔g held a­ ■a­ sÚ n˙ varla ■÷rf ß ■vÝ a­ skrifa skilabo­in ß vegginn, ■au eru ÷llum skřr og ■essi "frÚttaflutningur" mbl kallast ekki hlutleysi heldur Ý besta falli heimska. LÝklega eiga ■ˇ betur vi­ hugt÷kin FLokkshollusta og ■÷ggun.

═ frÚttinni segir ■ˇ a­ skv. l÷greglu sÚ ■etta ekki Ý fyrsta skipti­ sem ■etta er gert, en Úg hef einmitt velt ■vÝ fyrir mÚr hvernig h˙s og eigur ■essara manna geta fengi­ a­ standa ˇsnert. Kannski er ■a­ alls ekki svo, vanhŠfir fj÷lmi­lar ■essa lands hafa bara engu mi­la­ um ■a­ til okkar.


mbl.is Mßlningu skvett ß h˙s au­manna
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

╔g er ekki rasisti, en...

Ůa­ vŠri ˇskandi a­ gengi­ vŠri ˙r skugga um a­ hver sem hlřtur st÷­una hafi ekki rasÝskar tilhneigingar, ■ˇ Úg efist verulega um a­ slÝkt hi­ sama ver­i gert. ┴ ═slandi ■ykir rasismi ekkert tilt÷kumßl, svo lengi sem lßti­ er fylgja forskeyti­ "Úg er ekki rasisti, en..."

á


mbl.is Fjˇrir sˇttu um ┌tlendingastofnun
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Str÷ng skilyr­i

Ëtr˙legt a­ vera a­ setja ■essari rŠktun lyfjabyggs skilyr­i, hva­ gŠti annars gerst? Ůa­ er ekki eins og ═slendingum hafi ß­ur mistekist a­ halda lÝfverum innan marka - nema ■ß kannski minknum, j˙ og l˙pÝnunni, og kannski nokkrum ÷­rum. ═ kreppunni ver­ur a­ nřta ÷ll tŠkifŠri, og ■ˇ einhverjir m÷guleikar sÚu ß a­ nßtt˙ran hljˇti ska­a Ý ˇfyrirsÚ­ri framtÝ­ ■ß ver­ur bara a­ hafa ■a­, e­a hva­ var­ar okkur sem lifum Ý dag um hva­ ver­ur seinna? Komandi kynslˇ­ir ver­a bara a­ finna sÚr nřjar lei­ir til ■ess a­ framfleyta sÚr ef nßtt˙ran rŠ­ur ekki vi­ a­ halda okkur Ý skefjum! Ef fyrirtŠki­ segist geta grŠtt ß ■essu ■ß ß ■a­ a­ rß­a f÷r, ekki einhver ˇskilgreind krafa um endalausar rannsˇknir og var˙­.

┴fram erf­abreytt lyfjabygg!

á


mbl.is Leyfi veitt til rŠktunar ß erf­abreyttu byggi
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

...en fj÷lmi­lar ekki

Mbl eru samir vi­ sig og leggjast ß eitt me­ valdinu til ■ess a­ reyna a­ gera mˇtmŠlendur tortryggilega, jafnvel mˇtmŠlendur Ý ═ran. LÚlegur frÚttaflutningur einkennir textann Ý heild og bŠ­i nafnanna sem fram koma Ý honum taka breytingum ■egar lÝ­ur ß hann.

╔g mŠli me­ ■essu fyrir fˇlk sem raunverulega hefur ßhuga ß ■vÝ a­ komast nŠr um hva­ er Ý gangi Ý ═ran, og hvernig ßstandi­ ■ar er.

á


mbl.is Sagan af Nedu tekur breytingum
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

NŠsta sÝ­a

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband